Het Land van Waanzin

 

Het Land van Waanzin strekt zich uit van pool tot evenaar, houdt zich niet aan grenzen, kent geen cultuur, respecteert geen vrijheid, heeft geen normen en geen moraal. De Grootste Illusie is er koning, hij drijft het land ten top. Demonen kraaien er victorie en duivels vinden er genot. In het Land van Waanzin zijn water, grond en lucht vervuild, dier- en plantensoorten sterven massaal uit, oceanen worden leeggevist en bossen kaalgekapt, de een verhongert er, terwijl een ander rijk wordt in zijn slaap, het klimaat is er hot en men vindt dat wel cool, olierampen worden er met detergent bestreden, kernrampen met de Mantel van Liefde bedekt.

Dat de risico’s die kerncentrales met zich meebrengen waanzinnig zijn, behoeft na Chernobyl en Fukushima hopelijk geen verder betoog, maar kerncentrales zijn niet de oorzaak, wel het gevolg van onze gekte en we raken er niet zomaar vanaf. Waanzin schuilt immers niet in de mens die nucleaire energie ontdekt en wil gebruiken, wel in het feit dat uitvindingen noodgedwongen gecommercialiseerd moeten worden om verdere ontwikkelingen financieel haalbaar te maken. Onderzoek kost geld, geld komen we steeds tekort, dus moet onderzoek snel terugverdiend worden. Nieuwe technologieën worden daarom meteen gecommercialiseerd en verspreid, ongeacht de consequenties, want die zijn ongekend. Terwijl café’s rookvrij moeten zijn en snelheidsduivels harder aangepakt worden, terwijl gsm’en achter het stuur te gevaarlijk is en wie een pintje op heeft zich moet laten rijden, wordt onze veiligheid genegeerd zodra er woekerwinsten om de hoek komen kijken. Het algemeen belang wordt dan eensklaps ondergeschikt aan individuele winst: aan zakken vullen, aan afpersen, aan uitmelken, aan bedriegen en aan alle andere werkwoorden die gebruikt kunnen worden om eender wie, eender waar, om het even hoe, de laatste cent uit de zakken te jagen… It’s nothing personal, it’s business.

Het egocentrisme en de roekeloosheid van ons economisch systeem weerspiegelt zich in elke geleding van onze samenleving. Het domineert over de wereld en over ons, het zit verweven in onze manier van denken en van zijn. ‘t Is ieder voor zich en daar waar ellebogen nodig zijn, leveren vuisten de beste resultaten op. Die leggen bovendien geen windeieren. Desondanks hun gewetenloze karakter, staan we toe dat ze elke vierkante meter op Aarde inpalmen en op alles een prijs plakken, ook op ons en zelfs op onze biodiversiteit, ja, zelfs aan de natuur waar wij volledig van afhankelijk zijn, hangt een prijskaartje.

Zoiets kan enkel in het Land van Waanzin: het land waar gekte al voor de geboorte toeslaat, waar niks nog steek houdt, waar onwetendheid oneindig is, waar men machteloos toekijkt hoe Miss Economie samen met Koning Grootsheid mens en wereld wurgt, een land waar God, verdomme, zo stom was van geen patent aan te vragen en waar je door een tunnel in je hoofd moet om rede te vinden.

In het Land van Waanzin kunnen wereldcrisissen uitsluitend met geld aangepakt worden. Dit maakt dat men er niet enkel financieel, maar op elk vlak afhankelijk van is. Alleen lucht is er nog gratis, dat die vervuild en radioactief is, moet men er dan ook maar bijnemen. Tezelfdertijd is het geloof in Economie er gigantisch. Bij elke grote beslissing, ongeacht de aard of de hoogdringendheid, ongeacht hoeveel leven en geluk er op het spel staat, wordt steeds eerst de financiële haalbaarheid bekeken. Wegens te duur, worden problemen er doorgaans niet opgelost, wel uitgesteld, weggemoffeld, bijgekleurd, of heel modern: gedelete.

In het Land van Waanzin gaat men volledig op in de illusie dat massaconsumptie, economische groei, concurrentiestrijd en het nemen van gigantische risico’s, gelijk staan aan welvaart en vooruitgang. Voor de sociale, mentale en ecologische gevolgen blijft men blind. Ongekend, is er onbemind.

Dat men er zich laat verblinden, is echter niet zo verwonderlijk. Mensen worden er onwetend geboren in een samenleving die zich tot grof egoïsme laat verleiden en Economie als een godin vereert. Zoals het een illusie betaamt, neemt ze dan ook meteen die proporties aan. Ze steekt torenhoog boven de mensheid uit, ze boezemt angst in, ze stelt steeds hogere eisen, steeds moeilijkere vragen en ze gaat zo wild tekeer dat andere goden bij haar aanschijn vervagen. Dag in, dag uit, al van kindsbeen af, wordt men er met haar hardheid en brutaliteit geconfronteerd. Aan kinderen wordt dan ook niet geleerd om van het leven te genieten, om zichzelf te ontdekken en de eigen grenzen te verleggen, neen, ze worden klaargestoomd voor de grotemensenwereld, de bedrijvigheid en de concurrentiestrijd, want zonder goede job komen ze nergens, zonder geld valt er niks te beleven.

Economie is er niet enkel een systeem dat handel en wisselwerking mogelijk maakt, het vormt ook het kader voor de samenleving. De hele denkwereld wordt erdoor ontwricht. Mensen zoeken er immers om oplossingen voor wereldproblemen binnen het maatschappelijke, en dus ook binnen het economische systeem, met andere woorden, binnen de contouren van het probleem zelf.

“Problemen kunnen niet opgelost worden binnen hetzelfde denken dat ze veroorzaakt.”
– Albert Einstein

Door wereldproblemen niet bij de bron aan te pakken, is men er al jaren bodemloze putten aan het vullen. Dankzij druk uit de milieu-, Noord-Zuid-, consumenten en andere maatschappelijke bewegingen lijkt het soms de goede kant uit te gaan, maar zodra winst in het gedrang komt, worden mens, natuur en milieu, tegen wil, dank en beter weten in, snel weer naar de achtergrond verdreven.

De kloof tussen arm en rijk is er bovendien gigantisch en groeiend. Nog nooit waren er mensen met zoveel macht als de rijksten vandaag. Dat dit geen gezonde situatie is, is overduidelijk. De macht hoort aan het volk. Dat wisten de Grieken in de Oudheid al. De eerste democratie werd opgericht in Athene. En opnieuw zijn het de Grieken die het eerst met de neus op de feiten gedrukt werden en hielpen inzien dat het machtsprobleem niet van de baan is met een democratie alleen. Het heeft zich enkel verlegd en erger nog: geconcentreerd. Economie is nu al zo dominant dat grootbanken meer macht hebben dan landen. Zo bleek het Amerikaanse Goldman Sach, die een financiële holding werd om omwille van de economische crisis van overheidssteun te kunnen genieten, in staat om, zonder zich ook maar iet of wat in nesten te werken, met honderden miljoenen euro’s aan de haal te gaan en de euro te ondermijnen door Griekenland tot over de oren in de schulden te werken.

Enkel in het Land van Waanzin roven banken de staatskas leeg, terwijl geprivatiseerde bedrijven parkeerboetes uitschrijven. Enkel in waanzin is geld zoveel egoïsme, idioterie, ellende, criminaliteit, nutteloze bedrijvigheid, uitzuigerij en verkwisting waard.

Sinds de opkomst van televisie en internet weten we beter dan ooit wat er allemaal fout loopt op Aarde. Veel kunnen we er echter niet aan veranderen. Onze enige troost is de gedachte dat we het zelf ‘goed’ hebben. ‘Goed’ staat dan evenwel in verhouding met uitzichtloze ellende, grote rampen, daklozen en lessen uit de geschiedenis over slavernij, lijfeigenen, volksopstand en wereldoorlogen. Dit soort goed ligt mijlen af van beter, best valt in de verste verte niet te bespeuren, en miserabel ligt slechts een eindje verderop, in de richting die onze samenleving uitstevent.

Money made the world go round, maar nu draait ze zot. Zolang we akkoord gaan met een allesoverheersende wereldeconomie, leggen we onze toekomst in handen van machtsgeile gekken die armoede zaaien, oorlog voeren en bereid lijken om de hele planeet op te offeren aan hun egotrip. Zolang we geld niet naar waarde inschatten, blijven deze waanzinnig rijken bovendien waanzinnig machtig.

Hoewel geen mens verantwoordelijk is voor de waanzin waarin hij geboren wordt, staan we er samen voor in dat het zo blijft, of verandert. In de loop van eeuwen, is er al veel verbeterd, we hebben nu meer vrijheden dan ooit, maar de wereldcrisissen zijn dit tij weer volledig aan het keren. De ecologische vergt enorme investeringen, de economische maakt dit onmogelijk en de sociale die daar noodgedwongen op volgt, werd her en der al met veel poeha de kop ingedrukt. Ondertussen gaat het met de wereld van kwaad naar erger, worden de problemen steeds groter, de rijksten steeds rijker en de armen steeds armer. Terwijl onze voorouders ons prachtige bouwwerken en enorm veel wijsheid nalieten, zadelen wij de toekomst op met een radioactieve en vervuilde wegwerpwereld. We weten dat er meer fiasco’s dreigen, maar bij gebrek aan een daadkrachtig alternatief en door haar grote illusionaire kracht, weet Miss Economie vooralsnog overeind te blijven. Ze is kreupel, God zij dank, en aan het eind van haar Latijn, maar ze dreigt onze hele samenleving mee de dieperik in te sleuren. Wie weet dat één extra kernramp voor de hele mensheid al terminaal kan zijn, die weet meteen ook hoe bedrieglijk schone schijn kan zijn, maar vooral dat grote maatschappelijke veranderingen broodnodig en onafwendbaar zijn.

Zoals Greenpeace al decennia lang scandeert: we hebben geen tijd te verliezen, geen seconde. De kans dat onze “beschaving” zijn eigen waanzin overleeft, past nu al in een kinderhand. Maar als de wanhoop het grootst is, is de redding nabij. Mensen hebben reeds meermaals bewezen tot indrukwekkende prestaties in staat te zijn en kunnen zichzelf nog vele malen overtreffen. We mogen ons echter niet laten verblinden door problemen, want dan zien we de kansen niet die er schuil achter gaan. Wereldeconomie is niks meer dan een rijke fantasie die zich als een lopend vuurtje verspreidde en zich in die mate heeft weten manifesteren, dat het lijkt alsof we er niet meer aan onderuit kunnen. Maar niks is minder waar. Rede en Logica kunnen koning Grootsheid met slag en slinger van de troon stoten en samen met zijn duivels en demonen tot de hel verbannen. Hoe langer we dit echter uitstellen, hoe groter de illusie en hoe uitzichtlozer de situatie wordt, hoe groter ook de inspanningen die nodig zijn om eruit los te breken. Maar zolang er leven is, is er hoop. Doorheen de geschiedenis, al duizenden jaren lang, tot op vandaag, leveren mensen strijd voor vrijheid, wijsheid en rechtvaardigheid. Dankzij hen hebben we alle troeven in handen om voor onze nakomelingen een hoopvolle en wondermooie toekomst te scheppen.

In het Land van Waanzin breekt het einde van een tijdperk aan. De Ouden hadden het voorspeld. Het zou niet zonder slag of stoot gebeuren, het zou met vernieling en dood gebeuren, de zeeën zouden zwart kleuren. Dat het zou eindigen, was onvermijdbaar; hoe het zou eindigen, onvoorspelbaar; een nieuw begin nog onvoorstelbaar. Tot op vandaag.

Eén reactie

Reageer

Ontvang ons nieuws vers van de pers, rechtstreeks in je inbox. TUNE-IN >